Test nieuw | RockShox Lyrik & Super Deluxe 2027: Linear XL, een beetje lucht dat alles verandert?
Door Olivier Béart -
Na een reeks merkbare, maar relatief kleine technische verbeteringen, introduceert RockShox voor 2027 een gloednieuwe generatie van zijn Lyrik- en ZEB-vorken. Deze zijn voorzien van een volledig nieuwe luchtveer genaamd Linear XL. Dit vereist tevens een update van de Charger-cartridge, die nu aan generatie 3.2 toe is, en van de Vivid- en Super Deluxe-dempers. Hieronder een overzicht van alle wijzigingen, met de focus op de nieuwe RockShox Lyrik en Super Deluxe.
De werking van stalen spiraalveren blijft fascineren: deze modellen beschikken over gevoeligheid aan het begin van de veerweg, ondersteuning halverwege en een stevige demping bij het doorslaan. Maar dit type ophanging heeft ook nadelen: een hoger gewicht, de noodzaak om de veer aan te passen aan het gewicht van de rijder, enzovoort. Merken proberen al lange tijd dit ‘spiraalveergevoel’ na te bootsen in hun luchtveringen. En RockShox lijkt een belangrijke stap te hebben gezet om dit bijna te bereiken, met de introductie van een nieuwe luchtveer genaamd Linear XL op hun downhill-, enduro- en trailvorken. En dat is nog niet alles; er zijn nog meer kleine veranderingen!
Deze nieuwe functies gelden voor alle gravity-vorken in het RockShox-gamma: de Boxxer downhill-vork en de nieuwe ZEB voor serieuze enduro-ritten (zie alle informatie in dit artikel). Hier richten we ons op het trail- of lichte enduro-georiënteerde model in het gamma, de nieuwe RockShox Lyrik MY27. En op de nieuwe RockShox Super Deluxe-demper, die opnieuw is ontworpen als aanvulling op de updates van de vork.
RockShox Lyrik MY27: wat er verandert
Ter herinnering: de RockShox Lyrik is gebouwd op een lichter en iets minder stijf chassis dan de ZEB. Dit is terug te zien in de 35 mm diameter van de vorkpoten van de Lyrik, vergeleken met 38 mm bij zijn grotere broer. Ondanks de aanzienlijke aanpassingen aan het chassis blijft dit aspect ongewijzigd.
De Lyrik is verkrijgbaar met een veerweg van 140 tot 170 mm en wordt aanbevolen voor trail en enduro voor lichtere rijders en/of rijders die een iets soepeler chassis prefereren; de ZEB, verkrijgbaar met een veerweg van 140 tot 180 mm, is duidelijk gericht op krachtige enduro of e-bikes met een lange veerweg en sterkere rijders die een stijver chassis nodig hebben.
Linear XL-luchtvering
Laten we meteen ter zake komen en beginnen met het meest zichtbare: de nieuwe Linear XL-luchtvering. Je herkent een vork van deze nieuwe generatie direct aan de aanwezigheid van een uitsteeksel aan de onderkant van de linker vorkpoot, vlak bij de remklauw.
Zoals in de inleiding al is aangegeven, is het doel van deze nieuwe luchtveer om de eigenschappen van een stalen spiraalveer en die van een pneumatisch model zo goed mogelijk te combineren. Het doel is niet alleen om een betere gevoeligheid aan het begin van de veerweg en een grotere stabiliteit in het midden en aan het einde van de veerweg te bereiken. Zoals de naam al doet vermoeden, heeft deze nieuwe veer ook een meer lineaire respons.
RockShox benadrukt ook dat deze nieuwe Linear XL-veer het veelvoorkomende probleem van luchtvering, namelijk de inconsistente reactie op zowel langzame als snelle schokken, aanzienlijk vermindert. Door dit probleem aan te pakken, wil RockShox de rijder een vering bieden met consistentere prestaties en een grotere voorspelbaarheid.
In de praktijk betekent deze verandering ook een evolutie van de interne architectuur, met een dubbele buis en een vergroting van de negatieve luchtkamer, waardoor een extern luchtvolume aan de onderkant van de vorkpoot moest worden toegevoegd. Bij het afstellen van de luchtdruk blijkt dat de aanbevolen druk aanzienlijk hoger ligt dan voorheen: het gaat om een toename van bijna 50%.
RockShox legt de redenen uit voor de verhoogde druk, die desondanks resulteert in een groter gevoel van soepelheid en gevoeligheid op de trail: “Om een meer lineaire curve te bereiken, moesten we de negatieve luchtdruk, de diameter van de veerstang, het zuigeroppervlak en de positieve luchtdruk in balans brengen. We kozen daarom voor een ontwerp met dubbele buis om de zuigerdiameter te verkleinen, en daarmee de verhouding tussen de diameter van de zuiger en de veerstang. We hebben deze verhouding ook verkleind door de stang te vergroten van 10 mm naar 14 mm en deze uit te hollen om de negatieve luchtkamer te vergroten. Het kleinere zuigeroppervlak vereist daardoor een hogere druk om een luchtveer te verkrijgen die dezelfde ondersteuning biedt.”
Adjustable Bottom Out: om de controle over het einde van de veerweg te behouden
RockShox zet zijn werk voort met de introductie van Adjustable Bottom Out (ABO). Zijn rol? Het mogelijk maken om het gedrag van de vering alleen aan het einde van de veerweg aan te passen, zonder de rest van de veerweg te beïnvloeden. In tegenstelling tot sommige hydraulische oplossingen, maakt ABO gebruik van directe mechanische actie. De aanpassing werkt door de ‘jounce bumper’ fysiek langs de luchtschacht te laten bewegen, waardoor het punt verandert waarop de weerstand aan het einde van de veerweg in werking treedt.
In de praktijk varieert het aangrijpingspunt van ongeveer 7 mm vanaf het einde van de veerweg bij de meest open stand tot 17 mm bij de meest gesloten stand, wat neerkomt op een bereik van ongeveer 10 mm. Op de trail stelt dit rijders in staat om het gedrag van de fiets aan te passen aan hun rijstijl: meer vergevingsgezind om de volledige veerweg te benutten, of stugger om te voorkomen dat de fiets doorslaat bij grote schokken. Het belangrijkste voordeel is dat deze zone kan worden aangepast zonder de rest van de functionaliteit van de vering te beïnvloeden, terwijl voorheen vaak aanpassingen aan de druk of tokens moesten worden gedaan … met gevolgen voor de gehele veerweg.
Verminderen van wrijving en het waarborgen van een consistente werking
Naast de introductie van de nieuwe luchtvering, zijn de gevoeligheid en verbeterde prestaties van de voorvork ook te danken aan verdere inspanningen om de wrijving te verminderen. Bij deze nieuwe generatie wordt dit met name bereikt door de introductie van de ButterWagon (exclusief voor de Ultimate-versies).
In de praktijk verwijst deze naam naar een reeks microholtes die direct in de binnenpoten zijn gefreesd, in het verborgen deel van de vork, tot aan de afdichtingen. Deze microreservoirs slaan een kleine hoeveelheid olie op en verdelen deze continu over de glijlagers gedurende de gehele veerweg. Het doel is simpel: een consistente oliefilm behouden tussen de vorkpoot en de glijlagers, waar de smering normaal gesproken na verloop van tijd ongelijkmatig kan worden. RockShox claimt hiermee consistentere prestaties op de lange termijn, waarbij de achteruitgang van het gevoel door smeringsverlies of ongewenste wrijving wordt beperkt. Dit verandert echter niets aan de onderhoudsintervallen, die vast blijven staan op 50 uur voor standaard onderhoud en 200 uur voor een complete revisie.
RockShox introduceert ook nieuwe afdichtingen, ontwikkeld in samenwerking met SKF, die beter bestand zijn tegen vervorming onder druk, met name wanneer de vork diep in zijn veerweg duikt. In haar streven naar meer gevoeligheid introduceert RockShox tevens het gebruik van SG920-vet, ontwikkeld in samenwerking met Maxima. Dit vet vermindert de dynamische wrijving en zorgt voor een betere thermische stabiliteit tijdens lange afdalingen. Het is echter niet compatibel met eerdere generaties, omdat de chemische eigenschappen verschillen en mogelijk niet compatibel zijn met eerdere afdichtingen, aldus RockShox.
De befaamde RockShox ButterCups, die nog steeds overal aanwezig zijn, worden volgens het merk aangeprezen als “een filter dat tot 20% van de hoogfrequente trillingen filtert, wat direct van invloed is op de vermoeidheid van de fietser.” Deze kleine rubberen onderdelen, die zich helemaal onderaan de vork bevinden, waar de zuigerstang de vorkpoot raakt, zijn alleen te vinden op de Ultimate-versies.
De overdrukventielen, die al aanwezig waren op eerdere generaties, zijn verplaatst naar de bovenkant van deze nieuwe, bredere kroon. Ter herinnering: de kleine rode knopjes worden gebruikt om de druk te herstellen bij een snelle hoogteverandering of wanneer de lucht opwarmt tijdens een lange afdaling.
Charger 3.2-cartridge: de hydraulica wordt op elkaar afgestemd
Met een meer lineaire veer en een vering die soepeler beweegt dankzij de verminderde wrijving, moest RockShox logischerwijs de hydraulische cartridge van de Charger herzien. Deze is nu toe aan generatie 3.2. De filosofie is veranderd: waar een progressievere vering meer hydraulica vereist om gecontroleerd te blijven, zorgt deze nieuwe basis ervoor dat de veer meer werk kan verrichten, met een cartridge die de beweging ondersteunt in plaats van belemmert.
De onafhankelijke instellingen voor high-speed en low-speed compressie zijn nog steeds aanwezig, maar met een consistenter en gebruiksvriendelijker werkingsbereik. Dit wordt met name bereikt door de introductie van een centrale “0”-positie, van waaruit de instelling nu zowel negatief als positief kan worden aangepast, met vijf klikken aan elke kant. Dit is een aanzienlijke verbetering ten opzichte van het vorige systeem, waarbij je begon vanuit een gesloten positie en deze simpelweg verder opende.
Het is belangrijk om te vermelden dat deze 3.2-cartridge, vergeleken met de vorige generatie van de Charger, een vergelijkbare architectuur heeft, maar met vergrote oliecircuits en een volledig opnieuw ontworpen systeem voor de rebounddemping. Gezien al het bovenstaande is het begrijpelijk dat RockShox niet zal toestaan om de 3.2 cartridge op oudere vorken te monteren. Nochtans maakt het merk er vaak een erezaak van dat nieuwe producten achterwaarts compatibel zijn met oudere producten. Maar in dit geval zou het simpelweg niet functioneel zijn.
Nieuw chassis, zelfde filosofie
Omdat het onderste deel van de vorkpoten moest worden aangepast om een deel van de Linear XL-veer te kunnen plaatsen, heeft Rockshox van de gelegenheid gebruikgemaakt om het chassis van de Lyrik volledig opnieuw te ontwerpen. De filosofie van een gebalanceerde stijfheidsverhouding blijft hetzelfde bij de Lyrik, en het merk communiceert geen significante verbeteringen op dit gebied.
De esthetiek verandert echter, en de vorkboog biedt plaats aan een nieuwe steun voor een spatbord, die wordt vervangen door een eenvoudige zwarte afdekking wanneer deze niet in gebruik is.
Ook de vorkkroon is opnieuw ontworpen. Deze is hoekiger en getuigt van zorgvuldige bewerking om al het overtollige materiaal te verwijderen.
RockShox Lyrik: versies, gewicht en prijzen
We hebben onze RockShox Lyrik Ultimate met 170 mm veerweg gewogen en die weegt 2277 gram, met de stuurbuis niet ingekort. Dat is zo’n 150 gram meer dan de vorige generatie Lyrik Charger 3.1 met 160 mm veerweg, die we ook hebben gewogen. Dit is logisch: de Linear XL heeft meer onderdelen en bij dit type vork is efficiëntie van het grootste belang. We hopen echter dat RockShox geen enorm gat laat ontstaan tussen de SID en de Lyrik, en dat de Pike ook zal profiteren van de verbeteringen die hier zijn gepresenteerd, en dat diens gewicht ruim onder de 2 kg blijft.
De RockShox Lyrik is nog steeds verkrijgbaar in vier prijsklassen:
- Lyrik BASE: Het eenvoudigste model, bedoeld voor eerste montage. Het heeft hetzelfde chassis, maar compleet andere interne componenten. Het profiteert niet van de nieuwe functies die hier worden gepresenteerd, maar krijgt wel een verbeterde hydraulische cartridge.
- Lyrik SELECT: Dit model is voorzien van de nieuwe Linear XL-luchtvering, maar deze is gecombineerd met een eenvoudigere hydraulische cartridge, de Delta RC (zonder aparte instelling voor high-speed en low-speed compressie). Prijs: € 1015.
- Lyrik SELECT+: Dit model profiteert van zowel de nieuwe Linear XL-veer als de nieuwe hoogwaardige Charger 3.2 hydraulische cartridge, maar heeft een andere afwerking dan het Ultimate-model en een paar kleine details minder (zie hieronder). Uitsluitend voor de eerste montage.
- Lyrik ULTIMATE: Het topmodel. In vergelijking met de Select+ is deze voorzien van ButterCups en ButterWagon voor een nog soepelere werking. Ook verkrijgbaar met de elektronische Flight Attendant. Prijs: € 1375 of € 1685 voor de Flight Attendant-versie.
De RockShox Super Deluxe MY27 evolueert ook
Omdat het van cruciaal belang is dat de voorvork en de achtervering perfect op elkaar zijn afgestemd, heeft RockShox ook de Super Deluxe-demper herzien om deze aan te passen aan de aanzienlijk andere werking van de nieuwe Lyrik.
Laten we het duidelijk stellen: een RockShox-voorvork kan wel degelijk met een demper van een ander merk samenwerken, maar bij RockShox draait het om het vinden van de perfecte harmonie tussen de verschillende producten in hun gamma.
Wat de luchtvering betreft, vinden we ook hier het Linear XL-concept met een groter luchtvolume dan voorheen en een werking die is afgeleid van die van de voorvork.
RockShox heeft ook een zeer slim en eenvoudig systeem ontwikkeld voor het aanpassen van de volume spacers/tokens in de demper: het is niet langer nodig om plastic vulplaatjes van verschillende afmetingen te plaatsen, nu hoef je alleen nog maar een O-ring op een gegroefde behuizing te verplaatsen om de progressie aan te passen.
Wat de hydraulica betreft, maakt de RC2T-cartridge een onafhankelijke en storingsvrije afstelling van de high-speed en low-speed compressie mogelijk. De werking ervan is zodanig ontworpen om die van de Charger 3.2-cartridge in de voorvork te evenaren. De draaiknoppen hebben ook dezelfde genummerde instellingen als op de voorvork, waardoor ze gemakkelijker te begrijpen en te gebruiken zijn.
De basisklep is opnieuw ontworpen om de krachten op de interne zwevende zuiger met 40% te verminderen, waardoor de schokdemper soepeler aanvoelt zonder dat dit ten koste gaat van de ondersteuning. Aan het einde van de veerweg is de hydraulische aanslag ook aangepast voor een betere beheersing van de laatste 20% van de veerweg.
RockShox Super Deluxe: versies, gewicht en prijzen
De nieuwe demper weegt 559 gram op onze weegschaal, wat ongeveer 50 gram meer is dan de vorige Super Deluxe, maar nog steeds binnen het gemiddelde voor dit type product valt.
Ook de Super Deluxe-demper is verkrijgbaar in verschillende uitvoeringen:
- Super Deluxe BASE: met de nieuwe Linear XL-luchtkamer, maar alleen met rebound-afstelling, niet met compressie-afstelling. Alleen voor eerste montage.
- Super Deluxe SELECT: toevoeging van een hendel voor een (bijna) volledige lockout van de compressie om het trappen bergop te vergemakkelijken. Alleen voor eerste montage.
- Super Deluxe SELECT+: uitgerust met de RCT-hydraulische cartridge, die een fijne afstelling van de low-speed compressie mogelijk maakt. Alleen voor eerste montage.
- Super Deluxe ULTIMATE: Aan de buitenkant is hij herkenbaar aan zijn meer bewerkte uiterlijk. Binnenin is hij voorzien van een RC2T hydraulische cartridge met de mogelijkheid de high-speed en low-speed compressie in te stellen. Hij heeft ook een hydraulische stop. Verder is er een elektronische Flight Attendant-versie beschikbaar. Prijs: tussen € 730 en € 765 voor de standaard versie en € 1145 voor de Flight Attendant-versie.
RockShox Lyrik MY27 & Super Deluxe: de terreintest
Naast de ZEB-Vivid-combinatie die we testten op een klassieke endurofiets, de Forbidden Dreadnought, monteerden we de RockShox Lyrik en Super Deluxe-combinatie op een e-MTB die we goed kennen en die al enkele maanden als testplatform dient: de Moustache Game. Deze veelzijdige e-mountainbike wordt hier gepresenteerd in zijn iets meer enduro-georiënteerde uitvoering, met 170 mm veerweg voor en 160 mm achter. We testten de ZEB-Vivid- en Lyrik-Super Deluxe-combinaties afzonderlijk, zonder onze bevindingen te delen, maar de feedback van de verschillende testers kwam grotendeels overeen.
Het eerste punt dat we willen benadrukken, betreft de instellingen. Na de aanvankelijke verbazing over de aanzienlijke druk die nodig was (163 psi voor een e-bike met een rijder van 82 kg, vergeleken met 100 psi bij de vorige generatie van de Lyrik), waren we erg te spreken over de logica van de nieuwe compressie-afstelknoppen. Deze zijn veel duidelijker en gemakkelijker te begrijpen. Uiteindelijk vonden we, door de aanbevelingen van de fabrikant voor de druk en rebound te volgen en de compressie-afstelknoppen iets naar de negatieve kant te draaien, al snel een instelling die perfect bij ons paste.
De nieuwe RockShox Lyrik/Super Deluxe-combinatie vervangt een Fox 38 Factory/Float X 2025-setup die erg goed werkte, en we hebben eerder ook al een Lyrik Charger 3-vork op onze Moustache Game 160 gebruikt. We hebben dus goede vergelijkingspunten. De eerste woorden die in me opkomen zijn rust en stilte. De nieuwe Lyrik werkt opmerkelijk soepel en verfijnd, waardoor het chassis een stabiliteit bereikt die we nog nooit eerder hebben ervaren.
De gevoeligheid voor kleine schokken is uitzonderlijk, maar de eerste centimeters veerweg worden niet te snel verbruikt. Het midden van de veerweg wordt perfect beheerd en de vork absorbeert opeenvolgende schokken zonder ooit overbelast aan te voelen. Het einde van de veerweg wordt met zowel stevigheid (je voelt een zekere verstijving) als grote soepelheid afgehandeld. Op een fiets zoals die in deze test, en voor gevarieerd rijden (niet alleen hardcore enduro), lieten we de nieuwe ABO-instelling (Adjustable Bottom Out) meestal in een zeer open stand staan om de te gebruiken veerweg te maximaliseren.
Zowel in langzame stukken als bij hoge snelheden gedraagt de voorvork zich opmerkelijk consistent en voorspelbaar. Hij dempt oneffenheden prachtig en zorgt voor een perfecte grip van het voorwiel, met uitstekende feedback van het terrein. Wat betreft het chassis van de Lyrik leek de stijfheid voldoende voor een rijder van 80 kg die de voorkeur geeft aan frames en voorvorken met een lichte flexibiliteit, maar we zouden zwaardere rijders of rijders met een zeer agressieve rijstijl zeker aanraden om de ZEB eens te bekijken.
Vergeleken met de voorvork zijn de veranderingen op de demper minder merkbaar, maar het is duidelijk dat hij perfect samenwerkt met de voorkant. We hebben nog niet de kans gehad om terug te keren naar onze vorige schokdemper, noch naar de vorige generatie van de Deluxe, maar afgaande op Adriens feedback over de Vivid, zouden we een verschil kunnen merken en een iets minder samenhangend gevoel met de voorvork. Dat moet nog blijken.
Als je deze twee nieuwe RockShox-veringen als geheel bekijkt, kun je stellen dat ze de fiets op zeer ruw terrein soepeler maken, wat zorgt voor rust en veel comfort, met een merkbare vermindering van vermoeidheid in de armen en de rest van het lichaam. En omgekeerd maken ze de fiets absoluut niet saai of vervelend om op te rijden door alles zo glad te strijken. Integendeel: wanneer je afzet, een bunny hop maakt of snel je gewicht verplaatst, reageert de fiets direct en voelt hij ineens niet meer aan de grond vastgeplakt. Onze Moustache Game voelde zelfs lichter, responsiever en speelser aan, terwijl het gewicht hetzelfde bleef.
Verdict
Bij elke nieuwe generatie vragen we ons af hoe ze al uitstekende producten nog verder kunnen verbeteren. En dat lukt ze! In dit geval is het een aanzienlijke evolutie, een die een upgrade van je voorvork en achterdemper zou kunnen rechtvaardigen, ook al is het benodigde budget helaas wel hoog. De vorige generatie van de Lyrik presteerde al zeer, zeer goed, maar met deze nieuwe Lyrik heb je het gevoel dat je rijdt op een vering die de exemplaren van de downhillers waardig is. Het mooiste is dat je geen professional hoeft te zijn om de voordelen van deze nieuwe Lyrik en Super Deluxe-demper volledig te waarderen. Zelfs een recreatieve fietser zal snel het comfort, de handling en het gebruiksgemak ervaren dat de kwaliteit van de demping en de soepelheid van deze combinatie met zich meebrengen; terwijl een meer ervaren rijder snel de winst in snelheid en efficiëntie zal merken. We hebben zelfs een aantal van onze persoonlijke records verbeterd op trails die we als onze broekzak kennen, ondanks dat onze rondetijden al lange tijd stabiel waren. En dat deden we op een verrassend gemakkelijke en ontspannen manier.
Meer info en de eerste indruk van de RockShox ZEB & Vivid Air: Test nieuw | RockShox ZEB & Vivid Air 2027: de enduro-veringen vinden zichzelf opnieuw uit.
Meer info via www.sram.com