Test nieuw | RockShox ZEB & Vivid Air 2027: de enduro-veringen vinden zichzelf opnieuw uit
Door Adrien Protano -
RockShox heeft zijn veringgamma volledig vernieuwd met een nieuwe generatie van de ZEB en Vivid Air. Het Amerikaanse merk introduceert meer dan alleen een update; ze leggen een nieuwe, gemeenschappelijke technische basis met een duidelijke ambitie: het gedrag van luchtvering dichter bij dat van een spiraalveer brengen, met behoud van de voordelen. Hydraulica, chassis, beheer van de wrijvingen … alles is opnieuw ontworpen! Op papier klinkt het alvast veelbelovend: meer gevoeligheid, meer consistentie … en vooral een voorspelbaarder rijgedrag op de trail.
Het was ons de afgelopen maanden niet ontgaan, met name door de prototypes die tijdens de Enduro World Cup werden gespot: RockShox werkte inderdaad aan een nieuwe generatie veringen, ontworpen voor agressief rijden. Nu is het doek gevallen over deze nieuwe generatie van de ZEB & Vivid Air-combinatie.
Maar deze evolutie betreft niet alleen deze twee modellen. Het is onderdeel van een bredere herziening van het gamma: in de all-mountain categorie evolueert ook het duo Lyrik/SuperDeluxe, net als de Boxxer/Vivid Coil-combinatie in de downhill-categorie. Het begon allemaal in deze laatste categorie: de technologieën die we vandaag zien, zijn rechtstreeks afgeleid van de ontwikkeling in de World Cup, voordat ze werden aangepast voor enduro en all-mountain.
In dit artikel richten we ons op de ZEB/Vivid Air-combinatie, maar het is belangrijk om meteen te benadrukken dat de Lyrik en SuperDeluxe ook profiteren van deze nieuwe technische basis, met vergelijkbare verbeteringen. We gaan hier in een apart artikel dieper op in.
RockShox ZEB
Sinds zijn terugkeer in de catalogus, heeft de ZEB zich met zijn stijve 38 mm chassis en duidelijke focus op ‘gravity’ gevestigd als een bewezen platform voor de meest veeleisende rijstijlen. Met deze nieuwe generatie verandert RockShox de kernfilosofie van het product niet, maar herontwerpt het het product van de grond af. “Het enige dat niet is veranderd, is de as”, legt Jason Blodgett, de productmanager, uit.
Het verminderen van wrijving staat centraal
Voordat RockShox zich over de veren of hydraulica boog, begon het bedrijf met een vaak onderschat punt: de interne wrijving.
ButterWagonTech: actieve smering
Bij deze nieuwe generatie wordt dit met name bereikt door de introductie van ButterWagonTech (exclusief voor de Ultimate-versies). RockShox heeft namelijk een reeks microholtes direct in de binnenpoten gefreesd, tot aan de afdichtingen. Deze microreservoirs slaan een kleine hoeveelheid olie op en verdelen deze continu over de glijlagers gedurende de gehele veerweg. Het doel is simpel: een consistente oliefilm behouden tussen de vorkpoot en de glijlagers, waar de smering normaal gesproken ongelijkmatig kan worden na urenlang fietsen.
Het doel is om een voorvork te ontwikkelen met consistentere prestaties gedurende lange ritten, waarbij de achteruitgang van het gevoel door smeringsverlies of ongewenste wrijving wordt beperkt. RockShox belooft hiermee een stabieler gedrag op de lange termijn, waarbij de voorvork minder verandert tussen de eerste ritten en de daaropvolgende tientallen uren. Dit verandert echter niets aan de onderhoudsintervallen, die vast blijven staan op 50 uur voor standaard onderhoud en 200 uur voor een complete revisie.
Nieuwe SKF-afdichtingen en Maxima-vet
RockShox introduceert ook nieuwe afdichtingen die in samenwerking met SKF zijn ontwikkeld. Hun functie gaat verder dan alleen het garanderen van een waterdichte afsluiting: ze zijn ontworpen om beter bestand te zijn tegen vervorming onder druk, met name wanneer de vork diep in zijn veerweg duikt. Dit helpt ongewenste wrijving te beperken die optreedt aan het einde van de veerweg, waar de spanningen het grootst zijn.
In haar streven naar verbeterde gevoeligheid introduceert RockShox ook het gebruik van SG920-vet, ontwikkeld in samenwerking met Maxima. Het doel hiervan is om dynamische wrijving te verminderen en een betere thermische stabiliteit te garanderen tijdens lange afdalingen. Het is echter niet compatibel met eerdere generaties, omdat de chemische eigenschappen verschillen en mogelijk niet compatibel zijn met eerdere afdichtingen, aldus RockShox.
ButterCups
De befaamde RockShox ButterCups, die nog steeds overal aanwezig zijn, worden volgens het merk aangeprezen als “een filter dat tot 20% van de hoogfrequente trillingen filtert, wat direct van invloed is op de vermoeidheid van de fietser.” Deze kleine rubberen onderdelen, die zich helemaal onderaan de vork bevinden, waar de zuigerstang de vorkpoot raakt, zijn alleen te vinden op de Ultimate-versies.
Pressure Relief Valves
De overdrukventielen, die al aanwezig waren op eerdere generaties, zijn verplaatst naar de bovenkant van deze nieuwe, bredere kroon. Ter herinnering: de kleine rode knopjes worden gebruikt om de druk te herstellen bij een snelle hoogteverandering of wanneer de lucht opwarmt tijdens een lange afdaling.
Voorheen hadden ze dezelfde vorm als die van Fox of SR Suntour en zaten ze aan de achterkant van de vorkpoten.
LinearXL-veer: op weg naar meer consistentie
Nadat deze basis was gelegd, introduceert RockShox zijn nieuwe LinearXL-luchtveer. Bedoeling was om een van de klassieke kritiekpunten op luchtveringen te verhelpen: een gedrag dat soms te progressief is en vooral erg afhankelijk van de snelheid van de impact.
Hier biedt het merk een veel lineairere curve, met een consistentere toename van de kracht over de gehele veerweg. Op de trail zou dit zich moeten vertalen in een betere gevoeligheid aan het begin van de veerweg, meer ondersteuning in het midden van de veerweg en een meer gecontroleerde eindveerweg. Maar bovenal benadrukt RockShox een belangrijk punt: het verminderen van de afhankelijkheid van de snelheid. Met andere woorden, de vering moet op dezelfde manier reageren, ongeacht of de impact langzaam of zeer snel is.
Deze verandering omvat ook een evolutie van de interne architectuur, met name door de toevoeging van extern luchtvolume en een verbeterd drukbeheer in de onderste vorkpoten.
Om een meer lineaire curve te bereiken, heeft RockShox de balans tussen positief en negatief luchtvolume, evenals de interne structuur van de veer, grondig herzien. Het merk koos met name voor een ontwerp met dubbele buis, waardoor de diameter van de zuiger en daarmee het oppervlak ervan kon worden verkleind. Tegelijkertijd werd de veerstang vergroot van 10 naar 14 mm, en gedeeltelijk uitgehold om het volume van de negatieve kamer te vergroten. Het resultaat: met een kleiner zuigeroppervlak is een hogere druk nodig om hetzelfde ondersteuningsniveau te bereiken. Deze weloverwogen technische keuze draagt direct bij aan de meer lineaire en consistente prestaties die het merk nastreeft.
Adjustable Bottom Out: de controle terugkrijgen aan het einde van de veerweg
RockShox zet zijn werk aan de vering voort met een interessante nieuwe functie: Adjustable Bottom Out (ABO). Het idee is simpel: het mogelijk maken om het gedrag van de vering alleen aan het einde van de veerweg aan te passen, zonder de rest van de beweging van de vering te beïnvloeden.
In tegenstelling tot sommige hydraulische oplossingen, maakt ABO gebruik van directe mechanische actie. De aanpassing werkt door de ‘jounce bumper’ fysiek langs de luchtschacht te bewegen, waardoor het punt verandert waarop de weerstand aan het einde van de veerweg in werking treedt.
In de praktijk varieert het aangrijpingspunt van ongeveer 7 mm vanaf het einde van de veerweg bij de meest open stand tot 17 mm bij de meest gesloten stand, wat neerkomt op een bereik van ongeveer 10 mm. Op de trail stelt dit rijders in staat om de rijeigenschappen van de fiets aan te passen aan hun rijstijl: meer vergevingsgezind om de volledige veerweg te benutten, of stugger om te voorkomen dat de vering doorslaat bij grote schokken.
Het belangrijkste voordeel is dat deze zone kan worden aangepast zonder de rest van de functionaliteit van de vering te beïnvloeden, terwijl voorheen vaak aanpassingen aan de druk of tokens moesten worden gedaan … met gevolgen voor de gehele veerweg.
Charger 3.2-cartridge: herziene hydraulica ter aanvulling op de rest
“Met een soepeler bewegende vering en een meer lineaire veer was het logisch dat we de hydraulische cartridge moesten herzien. Dat is waar de Charger 3.2 om de hoek komt kijken”, legt Jason uit.
De verandering is niet direct zichtbaar, maar is belangrijk voor de algehele werking. Waar een progressievere ophanging soms veel hydraulica vereiste om de beweging onder controle te houden, zorgt deze nieuwe basis ervoor dat de veer meer van zijn werk kan doen, met een cartridge die de beweging begeleidt in plaats van belemmert.
De onafhankelijke hoge en lage compressie-instellingen zijn nog steeds aanwezig, maar met een consistenter en gebruiksvriendelijker werkingsbereik. Dit wordt met name bereikt door de introductie van een centrale “0”-positie, van waaruit de instelling nu zowel negatief als positief kan worden aangepast, met vijf klikken aan elke kant. Dit is een aanzienlijke verbetering ten opzichte van het vorige systeem, waarbij je begon vanuit een gesloten positie en deze simpelweg verder opende.
Het is belangrijk om te vermelden dat deze 3.2-cartridge, vergeleken met de vorige generatie van de Charger, een vergelijkbare architectuur heeft, maar met vergrote oliecircuits en een volledig opnieuw ontworpen systeem voor de rebounddemping. Dit verklaart ook het gebrek aan achterwaartse compatibiliteit met een ouder chassis.
RockShox Vivid Air
Voor deze MY27-generatie heeft RockShox niet alleen de ZEB doorontwikkeld. Het merk heeft ook zijn dempergamma volledig vernieuwd, met drie modellen die direct aansluiten op de nieuwe voorvorken: de Vivid Coil voor downhill met de Boxxer, Vivid Air voor enduro en downhill, en een nieuwe generatie Super Deluxe voor trail en enduro.
Achter dit herontwerp schuilt een belangrijk punt: deze drie schokdempers delen nu een gemeenschappelijke basis, met een volledig nieuw, in eigen huis ontwikkeld reservoir. Het doel is duidelijk: het assortiment vereenvoudigen, maar vooral consistentere prestaties en een betere demping bieden. We richten ons hier op de Vivid Air.
Een nieuw reservoir als hart van de werking
Het hart van deze nieuwe generatie is het opnieuw ontworpen reservoir, ontwikkeld onder leiding van Dennis Mayles. In tegenstelling tot sommige updates die simpelweg aanpassingen toevoegen, heeft RockShox zich direct gericht op de oliestroom en de dempingskwaliteit.
Een van de meest interessante effecten van dit nieuwe ontwerp betreft de IFP-druk (Internal Floating Piston). Bij deze nieuwe Vivid Air daalt deze van ongeveer 200 psi naar 125 psi, wat zeker niet onbeduidend is. Het verlagen van deze druk bij een monotube demper is technisch complex, omdat het de kans op cavitatie vergroot. Maar wanneer het eenmaal is gelukt, is het voordeel direct merkbaar: minder interne druk betekent minder belasting voor het hydraulische systeem en daardoor een betere gevoeligheid voor kleine oneffenheden.
Meer leesbare instellingen … en echt onafhankelijke instellingen
RockShox heeft ook de afstelinterface opnieuw ontworpen, zodat deze meer lijkt op die van hun voorvorken. Deze is nu voorzien van genummerde draaiknoppen voor een eenvoudigere afstelling. Bij de Ultimate-modellen betekent dit een afstelling voor hoge compressie (HSC) en een afstelling voor lage compressie (LSC), die volledig onafhankelijk van elkaar kunnen worden ingesteld.
RockShox ZEB & Vivid Air: versies, prijzen en gewicht
De RockShox ZEB is verkrijgbaar in verschillende veerwegvarianten, van 150 tot 180 mm, met dezelfde productlijnstructuur: Base (OEM), Select, Select+ (OEM) en Ultimate, plus de Flight Attendant-versie.
RockShox richt zich hier niet op gewichtsvermindering of een lagere prijs, maar op een volledig nieuw intern ontwerp. De prijzen variëren van € 1080 (Select met Delta RC-cartridge) tot € 1415 (ZEB Ultimate) en € 1965 voor de Flight Attendant-versie met elektronische lockout, een prijsverhoging van iets minder dan € 200 ten opzichte van de vorige generatie.
RockShox hanteert een vergelijkbare aanpak met verschillende uitvoeringen voor de Vivid Air: Base, Select, Select+ en Ultimate. Alleen de laatstgenoemde, het meest luxueuze model, is als optie los verkrijgbaar (en niet standaard op complete fietsen), met een prijskaartje van € 850, wat vergelijkbaar is met de huidige versie. Het merk heeft ook een Flight Attendant-versie in de planning staan.
RockShox ZEB & Vivid Air: de terreintest
Om deze nieuwe generatie RockShox-veringen te testen, hebben we een aantal maanden op een Forbidden Dreadnought gereden. We hebben een aantal weken doorgebracht met de standaardconfiguratie, uitgerust met een ZEB Select+ / Vivid Air Select+ van de huidige generatie, de 2025-versies dus, niet de nieuwe.
We sloten ons vervolgens aan bij het RockShox-team om deze nieuwe producten samen met hen te ontdekken, maar vooral om ze onder de best mogelijke omstandigheden te testen. Het idee was simpel: de twee generaties direct met elkaar vergelijken, op dezelfde fiets, hetzelfde parcours en op dezelfde dag, om de omstandigheden zo gelijk mogelijk te houden.
Deze oefening was bijzonder waardevol om de voordelen (of het gebrek daaraan) van deze nieuwe veringen concreet te begrijpen. We hebben twee dagen lang runs gereden op hetzelfde parcours, waarbij we systematisch afwisselden tussen de oude en de nieuwe generatie, zowel voor de voorvork als de achterdemper.
We hadden ook de gelegenheid om rechtstreeks te converseren met Dimitri Grekoff, die verantwoordelijk is voor de relaties met OEM-merken (oftewel, de persoon die fietsfabrikanten helpt de juiste instellingen voor hun toekomstige modellen te vinden). Hij gaf ons advies, zowel in de paddock als direct tijdens de specials. Een ware luxe in dit soort situaties.
Bij de overstap van de ZEB die we tot nu toe kenden naar deze 2027-versie valt één indruk direct op: de voorkant van de fiets voelt veel beter aan! Een gevoel dat tijdens de ritten wordt bevestigd, en dat ondanks de hogere bandenspanning dan bij de vorige generatie.
Deze eerste indruk maakt al snel plaats voor een globaler gevoel: een aanzienlijk verhoogde gevoeligheid. Dit is een punt dat het merk sterk benadrukt en waar wij extra op hebben gelet om de beloftes van RockShox te controleren (of juist niet!). Op de trail ervoeren we inderdaad dit comfortabelere gevoel aan het begin van de veerweg. Het is erg zacht, erg gefilterd … maar zonder slap te worden.
Alsof de vork alles weet glad te strijken wat zich onder het wiel afspeelt en de 'frequentie' van de schokken verandert.
Het meest verrassende is hoe de schokken worden opgevangen. Het voelt bijna alsof ze niet meer op dezelfde manier door je armen heen gaan, alsof de vork alles weet glad te strijken wat zich onder het wiel afspeelt en de ‘frequentie’ van de schokken verandert. Dit helpt om energie in het bovenlichaam te besparen, wat resulteert in minder vermoeidheid.
Deze observatie moet echter wel worden genuanceerd. De vorige generatie van de ZEB was al enkele weken in gebruik vóór deze directe vergelijking, en de prestaties waren daardoor begrijpelijkerwijs enigszins afgenomen. Ondanks deze kanttekening zijn de voordelen van deze nieuwe generatie nog steeds duidelijk merkbaar op de trail.
Terugkijkend naar de vorige generatie is het contrast behoorlijk groot: die is hobbeliger, “harder”, en je merkt dat je met een snellere rebound moet rijden om de dynamiek terug te krijgen. Met de nieuwe ZEB is de wegligging anders. De fiets is meer beheerst, stabieler … maar vereist ook een iets actievere rijstijl om zijn levendigheid te benutten.
Het is in dit stadium lastig om met zekerheid te zeggen of dit direct voortkomt uit het meer lineaire gedrag waar RockShox naar streeft. Wat dit betreft zijn de voordelen van de Linear XL in eerste instantie minder duidelijk. Je voelt wel dat het gedrag is veranderd ten opzichte van wat we gewend waren, maar zonder een direct “wow”-effect. De vork comprimeert geleidelijker en voorspelbaarder over de gehele veerweg, voordat hij aan het einde van de veerweg echt stijver wordt. Het is minder demonstratief, minder spectaculair … maar we moeten toegeven dat het de zaken wel overzichtelijker maakt.
Aan de andere kant waren we vooral gecharmeerd van het ABO-systeem. Hiermee kun je het einde van de veerweg stijver maken zonder de gevoeligheid van de rest van de veerweg te beïnvloeden. Het beïnvloedt alleen de maximale veerweg, terwijl het toevoegen van tokens meestal een veel groter deel van de veerweg beïnvloedt.
Na het wisselen tussen de oude en nieuwe voorvork was het tijd voor de demper. En één ding werd al snel duidelijk: de Vivid Air speelt een cruciale rol in de algehele balans van de fiets. Zonder deze versie raken de voor- en achtervering snel uit balans, en dat is direct merkbaar op de trail.
De verandering is in eerste instantie misschien minder ingrijpend dan bij de voorvork, maar het resultaat is een veel samenhangender geheel, waarbij de fiets als één geheel functioneert, beter in balans is en gemakkelijker te besturen is.
Of het nu om de demper of de voorvork gaat, één punt maakte vooral indruk op ons: het gemak waarmee je de afstelling kunt aanpassen. De indicatoren direct op de rebound- en de hoge en lage compressieknoppen veranderen de gebruikerservaring aanzienlijk. Het proces wordt veel logischer en verloopt meer stapsgewijs. De procedure is eenvoudig: je begint met het afstellen van de veerweg met behulp van de luchtvering (waarbij je de volledige veerweg benut en vervolgens de rebound afstelt) terwijl je de compressie in de neutrale stand laat staan.
Pas daarna kun je de afstelling fijner aanpassen door de instellingen voor de hoge en lage compressie, die volledig onafhankelijk van elkaar werken, te openen of te sluiten. Het is veel intuïtiever. Je begrijpt sneller wat je doet … en bovenal bereik je veel sneller een consistente afstelling.
Verdict
Met deze nieuwe generatie van de ZEB en Vivid Air heeft RockShox serieus werk verricht: minder wrijving, soepelere werking en voorspelbaarder rijgedrag. De voorvork biedt een echte verbetering in grip en comfort dankzij een verhoogde gevoeligheid, zonder in te boeten aan precisie, terwijl de achterdemper de algehele balans van de fiets verbetert, waardoor een samenhangender en gebruiksvriendelijker systeem ontstaat.
Het meer lineaire gevoel is niet meteen merkbaar en zal misschien niet iedereen aanspreken. Maar na een paar ritten waardeer je dit meer natuurlijke gevoel van de veerweg en het vermogen om schokken te absorberen zonder te overweldigen. Voeg daar de meer intuïtieve afstellingen aan toe, waarmee je snel een consistente setup kunt vinden, en je krijgt een vering die niet alleen pure prestaties, maar ook gebruiksgemak vooropstelt.
Meer info via www.sram.com
