Test XC | Shimano XTR M9200: MTB-wielen die kiezen voor comfort

Toen Shimano de nieuwe generatie van de XTR M9200-groep onthulde, ging de aandacht vanzelfsprekend uit naar de draadloze aandrijving en de nieuwe remmen (zie Test nieuw | Shimano XTR M9200 Di2: de draadloze elektronische versie maakt eindelijk zijn opwachting!). In de schaduw van deze veelbesproken onderdelen verschool zich echter nog een andere belangrijke nieuwigheid: de terugkeer van Shimano op de markt van hoogwaardige carbon wielen bestemd voor XC. Maak kennis met de Shimano XTR M9200 MTB-wielen.

Een terugkeer die allesbehalve onbeduidend is. De afgelopen jaren is de markt voor carbon wielen aanzienlijk gegroeid, met tal van specialisten die producten aanbieden die steeds lichter, stijver of exclusiever zijn. Shimano betreedt dus een bijzonder concurrentiegevoelige sector met een wielset die voor meer dan € 2.000 over de toonbank gaat — een prijs die het model rechtstreeks laat concurreren met de gevestigde waarden op de markt.

Na meerdere maanden gebruik op XC- en marathonparcoursen is één ding ons duidelijk geworden: Shimano heeft niet geprobeerd om op papier de meest spectaculaire wielset te bouwen. Het Japanse merk heeft juist een wiel ontwikkeld met een echte persoonlijkheid op het terrein. We leggen het je in detail uit.

Ongewone keuzes van Shimano voor een (zeer) licht resultaat

Met de XTR M9200 MTB-wielen levert Shimano niet alleen een nieuwe set high-end XC-wielen af. Het Japanse merk stapt ook af van een aantal technische gewoontes die tot nu toe deel uitmaakten van zijn identiteit. Op de weegschaal is het resultaat een schot in de roos: 1.169 gram voor de volledige wielset, onderverdeeld in 526 gram voor het voorwiel en 643 gram voor het achterwiel. Dat plaatst ze meteen bij de referenties in het XC/marathon-segment, al zijn het niet de lichtste MTB-wielen op de markt (met een knipoog naar de Roval Control WC, die onder de grens van één kilo per paar blijven!).

Velgen: 29,6 mm interne breedte, asymmetrisch profiel en met haken

Om dit gewicht te bereiken, is Shimano uiteraard begonnen bij de velgen. Ze zijn van carbon, alleen verkrijgbaar in 29 inch en hebben een interne breedte van 29,6 mm. Dit getal is niet zomaar gekozen: het sluit zeer goed aan bij de huidige evolutie in de crosscountry, waar banden van 2.35 tot 2.4 inch de norm zijn geworden. Een te smalle velg maakt een band ronder en biedt minder zijdelingse ondersteuning, terwijl een te brede velg de wangen meer bloot kan stellen en het gedrag van de band kan veranderen. Met een interne breedte van bijna 30 mm bevindt Shimano zich dus op wat men vandaag de dag kan beschouwen als de moderne XC-standaard.

Het profiel is asymmetrisch, zoals bij veel huidige hoogwaardige wielen. Het idee is simpel: de krachten compenseren die aan de ene kant worden veroorzaakt door de remschijf en aan de andere kant door de cassette, om zo een evenwichtigere spaakspanning tussen de twee zijden te krijgen. Dit is niet het soort detail dat je meteen voelt bij de eerste pedaalslag, maar het is belangrijk voor de stabiliteit van het wiel, de duurzaamheid op lange termijn en de kwaliteit van de opbouw.

De velghoogte blijft daarentegen zeer beperkt, met 19,2 mm. Ook hier maakt Shimano een interessante keuze. Bij gravel kan een hoge velg een aerodynamisch voordeel opleveren, maar bij XC-mountainbiken ligt de prioriteit voor het merk elders: het gewicht beperken, een zekere verticale flexibiliteit behouden en voorkomen dat het wiel te stijf is bij impacts. Deze lage hoogte draagt dus rechtstreeks bij aan het specifieke rijgedrag van de M9200, met het gevoel van demping en comfort dat we op het terrein hebben teruggevonden.

Een andere opvallende keuze: Shimano behoudt een velg met haak. Het is bijna een standpunt tegen de stroom in, aangezien hookless de norm is geworden bij veel merken van carbon wielen. Hookless vereenvoudigt de fabricage, kan helpen om de sterkte van de velgrand te optimaliseren en werkt uitstekend bij lage druk, maar het vereist ook dat je strikt bepaalde compatibiliteiten tussen band en velg naleeft. Met een haakvelg kiest Shimano voor een klassiekere oplossing die voor veel gebruikers geruststellend is, vooral voor hen die een grote vrijheid in bandenkeuze willen behouden. Voor een hoogwaardig XC-wiel dat bedoeld is om tubeless op lage druk te worden gebruikt, is dit niet per se de meest voor de hand liggende keuze, maar het is een beslissing die past bij de voorzichtige en zeer beheerste aanpak van het merk.

Spaken: welkom titanium

De spaken zijn zonder twijfel een van de meest kenmerkende elementen van de Shimano XTR M9200 MTB-wielen. Shimano heeft niet gekozen voor klassieke stalen spaken, maar voor 24 straight-pull spaken per wiel … in titanium! Titanium maakt het uiteraard mogelijk om gewicht te besparen ten opzichte van staal, maar het heeft ook een ander mechanisch gedrag. Zonder te vervallen in het cliché van de ‘magische spaak’, draagt deze keuze waarschijnlijk bij aan het zeer flexibele karakter van de wielen.

De keuze voor straight-pull past binnen de zoektocht naar moderniteit. In tegenstelling tot een traditionele J-bend spaak heeft een straight-pull spaak geen buiging ter hoogte van de naaf. In theorie zorgt dit ervoor dat spanningen minder lokaal ophopen en dat het wiel als geheel consequenter is opgebouwd. In de praktijk is het ook een meer specifieke oplossing: deze titanium spaken vind je niet zomaar bij elke fietsenmaker op de hoek. Shimano heeft hier kennelijk op geanticipeerd, want de wielset wordt geleverd met reservespaken en -nippels, evenals een klein gereedschapje dat voorkomt dat de spaak meedraait tijdens het richten van het wiel.

Naven: Shimano gooit het over een andere boeg

Maar de echte stijlbreuk voor Shimano zit bij de naven. Decennialang verdedigde het merk lagers met conus en cups, een oplossing die historisch gezien heel typerend is voor Shimano. Mits goed afgesteld en onderhouden kan dit systeem een uitstekende duurzaamheid, een zeer goede belastingverdeling en een bijzonder soepele werking bieden. Het heeft ook het voordeel dat het in de loop der tijd instelbaar is, waardoor je slijtage kunt opvangen of de voorspanning nauwkeurig kunt afstellen.

Het probleem is dat deze kwaliteit sterk afhangt van de montage en het onderhoud. Een conuslager die te strak of verkeerd is afgesteld kan voortijdig slijten, terwijl een gebrek aan onderhoud de soepelheid snel in gevaar kan brengen. In een markt waarin veel gebruikers en werkplaatsen inmiddels gewend zijn aan industrielagers, heeft Shimano er daarom voor gekozen om van filosofie te veranderen.

De XTR M9200-naven stappen dus over op industrielagers. Dat is minder romantisch voor liefhebbers van traditionele mechanica, maar het is eenvoudiger te begrijpen, sneller te vervangen en meer in lijn met de huidige marktgewoonten. Shimano geeft echter niet toe op hun obsessie voor afdichting: de lagers zijn gecombineerd met verschillende afdichtingen om het binnendringen van water, modder en stof te beperken.

De achternaaf krijgt een evolutie van het Direct Engagement-systeem. Met een aangrijphoek van 3,5 graden behoort het tot de meest reactieve mechanismen op de markt. Concreet betekent dit dat er heel weinig dood momentum is tussen het ogenblik dat je op het pedaal drukt en het moment dat het wiel de kracht begint over te brengen. Op een gelijkmatige klim is dat niet per se het eerste wat je opvalt. In technische passages daarentegen, wanneer je een halve pedaalslag tussen twee wortels moet plaatsen of bij lage snelheid weer moet optrekken na een scherpe bocht, wordt die reactiesnelheid echt waardevol.

Details die kenmerkend zijn voor Shimano

Ten slotte valt op te merken dat de Shimano XTR M9200 MTB-wielen trouw blijven aan het ecosysteem van het merk: Center Lock-schijfbevestiging, Micro Spline-freehub en Boost-standaarden, met een vooras van 110×15 mm en een achteras van 148×12 mm. Zoek niet naar een 27,5 inch-versie, noch een XD-body of zesboutbevestiging; die zijn er niet.

Shimano XTR M9200 MTB-wielen: versies en prijzen

De prijspositionering van de Shimano XTR M9200 MTB-wielen nodigt uiteraard uit tot vergelijking. Met een prijs van rond de € 2.200 bevindt deze wielset zich tegenover referenties zoals de DT Swiss XRC 1200, de Reserve 28 XC of zelfs bepaalde hoogwaardige handgemaakte wielen.

En dit is waarschijnlijk waar hun belangrijkste zwakke punt ligt. Voor hetzelfde budget is het tegenwoordig mogelijk om te kiezen voor een wielset die door een ambachtelijke wielbouwer is gemonteerd, waarbij je kunt kiezen uit verschillende stijfheden, breedtes of spaakconfiguraties (afhankelijk van je gewicht, je terrein of je rijvoorkeuren). Voor sommige veeleisende rijders zal deze personalisatie een argument zijn dat moeilijk te negeren valt.

Het zou echter een gemiste kans zijn om de XTR M9200 XC-wielen alleen op hun prijs te beoordelen. Shimano biedt hier een uiterst coherent product dat profiteert van een onberispelijke bouwkwaliteit en bovenal van een rijgedrag dat zich echt onderscheidt van veel concurrenten.

Één laatste punt verdient nog de aandacht: het garantiebeleid. Shimano biedt op de XTR M9200 MTB-wielen drie jaar garantie op fabricagefouten en biedt in bepaalde Europese markten een vervangingsprogramma voor beschadigde velgen van carbon. We zijn echter ver verwijderd van de levenslange garanties of de onvoorwaardelijke vervangingsprogramma’s die bij verschillende specialisten van carbon wielen inmiddels relatief gebruikelijk zijn geworden.

Shimano XTR M9200 MTB-wielen: de terreintest

Ja, de Shimano XTR M9200 MTB-wielen zijn licht en dat voel je. Ze maken uiteraard indruk door hun rendement. Met zo’n laag gewicht versnellen ze bijzonder vinnig. Toch is het niet deze lichtheid die de meeste indruk op ons heeft gemaakt.

Naarmate we meer ritten maakten, was het vooral het comfortniveau van dit paar dat onze aandacht trok. Waar sommige carbon XC-wielen de voorkeur geven aan een soms overmatige stijfheid, kiest Shimano voor een andere aanpak. De velgen en spaken lijken samen te werken om een daadwerkelijke verticale vervorming te bieden.

Concreet vertaalt zich dat naar een vrij verrassend gevoel op de fiets. Meerdere keren hadden we de indruk dat we reden met een bandenspanning die iets lager lag dan de spanning die er werkelijk in de banden zat. Kleine schokken worden beter gefilterd, er zijn minder trillingen en de fiets voelt stabieler aan op het terrein.

Dit vermogen om oneffenheden te absorberen komt niet alleen het comfort ten goede. Het zorgt ook voor een welkome extra grip op hobbelige en ruwe stroken. De wielen lijken de contouren van het terrein beter te volgen en zorgen ervoor dat de band makkelijker contact houdt met de ondergrond.

Ondanks dit duidelijke comfort geven de XTR M9200 MTB-wielen nooit het gevoel dat het hen aan precisie ontbreekt wanneer het tempo omhooggaat. In kombochten of bij snelle richtingsveranderingen blijven de wielen stijf genoeg in zijdelingse richting om de lijn vast te houden zonder dat er een zweverig gevoel ontstaat. Je vindt hier niet die bijna stugge stijfheid van sommige carbon XC-wielen, maar eerder een interessante balans: ze lijken in staat te zijn om met het terrein mee te werken, zonder dat dit leidt tot een gebrek aan controle tijdens het sturen. Zelfs in technische secties die op hoge snelheid worden genomen, hadden we nooit het gevoel dat we rekening moesten houden met de wielen of onze stuurbewegingen moesten inhouden. Het is precies dit contrast tussen verticaal comfort en zijdelingse precisie dat bijdraagt aan het bijzonder geslaagde karakter van deze wielset.

De Shimano XTR M9200 MTB-wielen geven het gevoel dat je over obstakels zweeft in plaats van ze te moeten ondergaan. De fiets behoudt meer snelheid en het kost minder energie om je ritme vast te houden. Dit gevoel is lastig te meten, maar het is alomtegenwoordig op het terrein. We hebben zelden zo’n goeie balans gevonden tussen lichtheid, efficiëntie en comfort op een wielset die bedoeld is voor XC.

Tijdens onze testperiode vergden de wielen geen enkel bijzonder onderhoud. Ondanks meerdere maanden van gebruik op soms ruw terrein, bleven ze perfect recht en vertoonden ze geen enkel teken van loslatende spaken of een verlies van spanning bij diezelfde spaken. Een geruststellend gedrag voor zo’n lichte wielset!

Dit goede behoud op de lange termijn neemt natuurlijk niet de vraag weg die onvermijdelijk hoort bij zo’n lichte én kostbare wielset: die van een eventuele breuk. Onze ervaring is geruststellend, maar een paar maanden testen laten uiteraard niet toe om definitieve conclusies te trekken vergeleken met een gebruik over meerdere seizoenen. En met een prijs van meer dan € 2000 per paar weegt het ontbreken van een bijzonder genereus vervangingsbeleid zwaarder door dan bij toegankelijkere wielen.

Verdict

We verwachtten een zeer lichte XC-wielset te ontdekken – en dat is met zijn 1157 gram ook het geval – maar we ontdekten vooral een wielset die verrassend aangenaam rijdt. Ze zijn snel in de acceleraties en efficiënt in de klimmen, maar de Shimano XTR M9200 MTB-wielen onderscheiden zich vooral door hun vermogen om het terrein te filteren en snelheid te behouden waar veel carbon wielen vooral inzetten op stijfheid. Hun hoge prijs en een garantiebeleid dat minder vrijgevig is dan dat van sommige concurrenten verhinderen een foutloze score, maar hun uitgesproken karakter maakt dat ze je lang bijblijven. En uiteindelijk is dat waarschijnlijk het mooiste compliment dat je een wielset kunt geven.

Meer info via https://bike.shimano.com